สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข

National Institute of Health of Thailand

วันที่ :2018-09-04

 

        กรณีชายอายุ 71 ปี ถูกนำส่งแผนกฉุกเฉินในประเทศเกาหลีใต้ ได้ถูกตัดปลายแขนซ้าย จากการติดเชื้อ Vibrio vulnificus  ข้อมูลจากวารสารทางการแพทย์ออนไลน์ The New England Journal of Medicine หลังจากชายผู้นี้ได้รับประทานอาหารทะเลดิบผ่านไป 12 ชั่วโมง มีอาการไข้และปวดมือซ้ายอย่างมาก ต่อมาฝ่ามือซ้ายเป็นตุ่มบวมแดง และลุกลามขยายไปถึงหลังมือและปลายแขน ตามประวัติเป็นโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และอยู่ระหว่างฟอกไตด้วยโรคไตระยะสุดท้าย 

        เชื้อ Vibrio vulnificus เป็นเชื้อแบคทีเรีย อยู่ในตระกูล (Family) Vibrionaceae ติดสีแกรมลบ รูปร่างแท่ง เชื้อนี้ทำให้เกิดโลหิตเป็นพิษ พบอัตราการป่วยตายสูงถึง 75 เปอร์เซ็นต์ โดยธรรมชาติเชื้อนี้อาศัยอยู่ในน้ำทะเลและน้ำกร่อย ผู้ป่วยได้รับเชื้อจากการรับประทานอาหารทะเลดิบที่สำคัญคือ หอยนางรม และทางบาดแผลที่สัมผัสกับเชื้อในแหล่งน้ำ ปริมาณเชื้อ 103 เซล ในอาหาร 1 กรัม  สามารถก่อให้เกิดโรคได้  
 
เชื้อ Vibrio vulnificus ก่อโรคในคนได้ 3 ลักษณะ คือ 
 
        1. การติดเชื้อที่บาดแผล (wound infection)  เชื้อสามารถลุกลามอย่างรวดเร็ว จนทำให้เกิดเนื้อเยื่ออักเสบ ผิวหนังมีอาการบวม ร้อนแดง เจ็บปวด อาจกลายเป็นตุ่มที่มีเลือดปน จนเกิดอาการเนื้อเน่าตายของเนื้อเยื่ออ่อนใต้ผิวหนัง การติดเชื้อที่บาดแผล พบประมาณ 45 เปอร์เซ็นต์ และมีอัตราการตายถึง 50 เปอร์เซ็นต์
 
        2. โลหิตเป็นพิษ (septicemia)  เชื้อสามารถบุกรุกเข้าสู่กระแสโลหิตโดยผ่านทางเยื่อบุทางเดินอาหารจากการรับประทานอาหารทะเลดิบ หรือผ่านทางบาดแผลจากการติดเชื้อที่บาดแผลนั้นเอง มีอาการไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลีย ความดันต่ำ อาจมีอาการอุจจาระร่วง  อาเจียน  อาการโลหิตเป็นพิษนี้พบประมาณ 43 เปอร์เซ็นต์ มีอัตราการตายสูงถึง 75  เปอร์เซ็นต์
 
        3. กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบ   จากการรับประทานอาหารทะเลดิบทำให้อุจจาระร่วง อาเจียน พบประมาณ 12 เปอร์เซ็นต์ อัตราการตายน้อยมาก
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้มีอาการรุนแรง พบว่ามีความสัมพันธ์กับผู้ป่วยที่มีโรคตับเรื้อรัง เช่น ตับแข็ง ไวรัสตับอักเสบ ฯ รวมทั้งผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง มะเร็ง ไตวายเรื้อรัง  โรคเลือด เบาหวาน  
 
        การรักษา ยาที่ใช้คือกลุ่ม tetracyclines โดยให้ร่วมกับ third-generation cephalosporin ( เช่น doxycycline + ceftazidime หรือ minocycline + cefotaxime) และ fluoroquinolones เช่น levofloxacin, ciprofloxacin  หรือ gatifloxacin รวมทั้งควรตัดเนื้อเยื่อหรืออวัยวะที่เน่าตายทิ้ง ร่วมด้วย
 
        การป้องกันที่ดีที่สุดคือ หลีกเลี่ยงการกินอาหารทะเลดิบโดยเฉพาะหอยนางรม และการสัมผัสน้ำทะเลและน้ำกร่อยเมื่อมีบาดแผล
 
        สถานการณ์ในประเทศไทย จากการเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข ข้อมูล 10 ปีย้อนหลัง ตั้งแต่ปี 2551-2560 พบผู้ป่วยติดเชื้อ Vibrio vulnificus รวม 113  ราย  ในปี 2551 ถึง 2560 พบผู้ป่วย 22, 17, 15, 20, 23, 11, 2, 1, 2 และ 0 ราย ตามลำดับ สำหรับในปี 2561 พบผู้ป่วยติดเชื้อ Vibrio vulnificus จำนวน 1  ราย
 
        การตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการ ตรวจหาเชื้อสาเหตุ ตรวจหาแหล่งแพร่กระจายเชื้อจากตัวอย่างอาหาร ตรวจยืนยันเชื้อจากตัวอย่างเชื้อบริสุทธิ์ ตรวจด้วยวิธีมาตรฐานที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 15189 ได้ที่ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ จ.นนทบุรี
 
กลุ่มแบคทีเรียวิทยาทางการแพทย์
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
31 สิงหาคม 2561