สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข

NATIONAL INSTITUTE OF HEALTH OF THAILAND

เตือนภัยสุขภาพ : การเข้าสู่หน้าหนาวของประเทศไทยกับโรคมือเท้าปาก

วันที่ :2017-11-20

 

         ในขณะนี้ประเทศไทยได้เข้าสู่ฤดูหนาว แม้ว่าในหลายพื้นที่ยังประสบปัญหาอุทกภัย และ พายุอยู่บ้าง แต่ในหลายพื้นที่มีอาการเย็นลงมาก การเปลี่ยนแปลงสภาวะอากาศอย่างรวดเร็วและแปรปรวนนี้จะมีผลทำให้เกิดความเจ็บป่วย แก่ผู้คนที่มีสุขภาพไม่แข็งแรง ผู้สูงอายุ และ เด็กๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นช่วงที่โรงเรียนต่างๆ เปิดภาคการศึกษาปลายปี 2560 ซึ่งอาจทำให้เกิดโรคระบาดในกลุ่มเด็กเล็กขึ้นได้  

        โรคมือ เท้า ปาก (Hand foot and mouth diseases)  เป็นโรคที่ไม่ได้เกิดขึ้นได้แค่ในช่วงฤดูฝนเท่านั้น   ในฤดูหนาวซึ่งเป็นช่วงที่มีอากาศเย็น โรคมือเท้าปากก็สามารถระบาดได้เช่นกัน เพราะเชื้อไวรัสจะสามารถมีชีวิตอยู่ได้ยาวนานขึ้นในสภาพอากาศที่เย็น    โรคนี้มีสาเหตุจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเตอโร เช่น ไวรัสเอนเตอโร 71 ไวรัสคอกซากี เอ ไวรัสคอกซากี บี และไวรัสเอคโฆ่  การติดเชื้อเกิดจากการสัมผัสอวัยวะ สิ่งของที่เปื้อนน้ำมูก น้ำลาย น้ำจากแผลตุ่มพองหรืออุจจาระของผู้ป่วย หรือติดต่อจากการ ไอ จาม รดกัน มักพบผู้ป่วยในกลุ่มเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 5 ปี ผู้ป่วย จะมีอาการเป็นไข้  เป็นแผลในปาก มีตุ่มน้ำใส ตามฝ่ามือ ฝ่าเท้า และลำตัว ในรายที่มีอาการไม่รุนแรงมักจะหายได้เองภายใน 7- 10 วัน แต่ในรายที่มีอาการรุนแรง อาจมีอาการแทรกซ้อนทางระบบประสาทและระบบหายใจ เช่น ปอดบวมน้ำ  สมองอักเสบ หัวใจวาย อาจทำให้เสียชีวิตได้ โดยเฉพาะในรายที่ติดเชื้อไวรัสเอนเตอโร 71 ที่ทั่วไปมักเรียกย่อกันว่า EV71 

         จากการเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ พบว่าตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม - 31 ตุลาคม 2560  ได้รับตัวอย่างส่งตรวจโรคมือ เท้า ปาก จำนวน  455 ราย หากเปรียบเทียบกับปี 2559 ในช่วงเวลาเดียวกันที่ได้รับตัวอย่างส่งตรวจ จำนวน 477 ราย จะเห็นได้ว่าพบผู้ป่วยอัตราที่ใกล้เคียงกัน   ซึ่งในปี 2560 นี้ กว่าร้อยละ  67 ของเชื้อที่พบจากผู้ป่วย และผู้สัมผัสโรค เป็นไวรัสเอนเตอโร 71 ที่มีโอกาสก่อโรครุนแรง  ซึ่งในปีนี้พบว่ามีการระบาดของโรคทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย เช่น จังหวัดตาก พบผู้ป่วยเสียชีวิต  โดยห้องปฏิบัติการสามารถตรวจพบเชื้อ EV71 สายพันธุ์ B5 ในการระบาดครั้งนี้   จากข้อมูลการเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการในช่วงฤดูหนาวในปีที่ผ่านมา มีการตรวจพบเชื้อไวรัสก่อโรคมือ เท้า ปาก ในผู้ป่วยอย่างต่อเนื่องในหลายพื้นที่  ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลจากสำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรคที่มีการบ่งชี้ถึงการพบผู้ป่วยโรคมือเท้าปากอย่างต่อเนื่องเช่นกัน     ในปัจจุบันนี้ยังไม่มีวัคซีนในการป้องกันโรคมือเท้าปาก เพื่อป้องกันการเกิดโรคและการแพร่ระบาดของโรค โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ยังเป็นช่วงเปิดภาคเรียน  จึงเป็นช่วงเวลาที่ยังพบการแพร่ระบาดของโรค  ดังนั้นการป้องกันโรคจึงทำได้ด้วยการรักษาสุขอนามัย กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ และการหลีกเลี่ยงการสัมผัสคลุกคลีกับผู้ป่วย  ซึ่งต้องอาศัยการเฝ้าระวังทางห้องปฏิบัติการที่รัดกุม เพื่อการวางแผนการป้องกัน ควบคุมโรคอย่างเป็นระบบ และมีสมรรถภาพ เพื่อเป็นการส่งเสริมให้ประชาชน ผู้คนต่างๆ มีความปลอดภัยจากโรค และมีสุขภาพที่ดีต่อไป

          ห้องปฏิบัติการสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ให้บริการตรวจวินิจฉัยการติดเชื้อไวรัสเอนเตอโร ด้วยเทคนิคการตรวจ 3 ชนิดซึ่งได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO15189:2012  ประกอบด้วยการตรวจหาระดับภูมิคุ้มกันจากเชื้อไวรัสก่อโรคมือเท้าปาก ด้วยวิธี Micro – Neutralization ในซีรั่มของผู้ป่วย  การตรวจแยกเชื้อในเซลล์เพาะเลี้ยง และการตรวจหาสารพันธุกรรมของเชื้อไวรัสก่อโรคมือเท้าปากด้วยวิธี Reverse Transcriptase Polymerase chain reaction (RT-PCR)  ซึ่งเป็นวิธีที่มีความแม่นยำ และรวดเร็ว ซึ่งการตรวจด้วยวิธี RT-PCR นี้สามารถรายงานผลได้ภายใน 2 วัน  ตัวอย่างผู้ป่วยที่ใช้ในการตรวจทางห้องปฏิบัติการคือ  อุจจาระ  สวอบคอ  สวอบแผล สวอบโพรงจมูก น้ำไขสันหลัง และซีรั่ม  รายละเอียดการเก็บ  การนำส่งตัวอย่างและแบบฟอร์มในการส่งตัวอย่าง  สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้จาก  website  สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข http://nih.dmsc.moph.go.th/index.php

 

ฝ่ายไวรัสระบบทางเดินอาหาร
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ 
พฤศจิกายน 2560