สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข

National Institute of Health of Thailand

วันที่ :2020-08-14

 1. หมอผงะเจอพยาธิตัวตืด กระดึ๊บในลำไส้ ต้องดึงออกทางปากยาวเป็นเมตร เตือนใจคนชอบกินของดิบจริงหรือไม่?

          จากข่าว เพจ PDRC ศูนย์วิจัยโรคปรสิต สำนักวิชาแพทย์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี โพสต์คลิปวิดีโอของผู้ป่วยชายรายหนึ่ง ที่ก่อนหน้านี้ได้ทานอาหารสุกๆดิบๆ ทางแพทย์ได้ตรวจส่องกล้องทางระบบทางเดินอาหาร พบพยาธิตัวตืด อยู่ในลำไส้ ซึ่งมีทีมแพทย์ช่วยกันดึงออกมาจากทางปากของผู้ป่วย
     - ผู้ป่วยชายอายุ 48 ปี มาโรงพยาบาลด้วยอาการไม่สบายท้องมากกว่า 2 เดือน มีภาวะโลหิตจาง
     - แพทย์ตรวจส่องกล้องระบบทางเดินอาหาร พบปล้องพยาธิกำลังกระดึ๊บๆ อยู่ในลำไส้ และค่อยๆดึงออกมา
     - ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าติดเชื้อพยาธิตืดหมู Taenia solium
     - แพทย์ได้ทำการรักษาโดยดึงพยาธิออกมาทางปากของผู้ป่วยรายนี้
 
2. พยาธิตืด (Tapeworms) คืออะไร
          พยาธิตัวตืดเป็นพยาธิตัวแบน คล้ายริบบิ้น สีขาวขุ่น ลำตัวมีลักษณะเป็นปล้อง ไม่มีช่องว่างในลำตัว ขนาดยาวตั้งแต่ 2-4 มิลลิเมตรจนถึงหลายๆเมตร พยาธิตัวตืดทั้งตัวเรียกว่า strobili แบ่งเป็นส่วนต่างๆที่สำคัญ 3 ส่วนคือ หัว (scolex) คอ (neck) และปล้อง (segment หรือ proglottid) ระบบสืบพันธุ์เจริญเติบโตสมบูรณ์ ในแต่ละปล้องจะมีอวัยวะสืบพันธุ์เพศผู้และเพศเมียอยู่ด้วยกัน พยาธิตัวเต็มวัยจะพบในลำไส้ของคนและสัตว์ที่มีกระดูกสันหลัง 
 
3. การติดต่อ 
          การกินถุงพยาธิตืดหมูหรือตืดวัวที่มีตัวอ่อน หรือหมูสาคู (Cysticercus bovis)/ วัวสาคู (Cysticercus cellulosae)
 
 
4. อาการ 
          มีตั้งแต่ไม่มีอาการ หากผู้ป่วยมีพยาธิตัวแก่ในลำไส้จะแย่งอาหารทำให้รับประทานอาหารเก่ง หิวบ่อยแต่ผอมลง น้ำหนักลด นอกจากนั้นอาจจะมีอาการปวดท้อง ท้องอืด คลื่นไส้อาเจียนหรืออุจาระบ่อยเนื่องจากเกิดจากการระคายเคืองต่อลำไส้ 
 
5. การรักษา 
          รับประทานยาที่มีฤทธิ์เป็นพิษต่อพยาธิตัวเต็มวัย เช่น Praziquantel 10-20 มก. ต่อ กก. ครั้งเดียวก่อนนอน
 
6. การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
          ตรวจอุจจาระภายใต้กล้องจุลทรรศน์ จะพบปล้องและไข่ของพยาธิ นอกจากนี้แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มเติมเช่น การตรวจเลือดเพื่อหาสารภูมิต้านทานต่อการติดเชื้อพยาธิตัวตืด หรืออาจส่งตรวจเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ MRI หรืออัลตราซาวด์ในกรณีที่มีถุงน้ำหรือก้อนเนื้อตามร่างกาย เพื่อตรวจการแพร่กระจายของพยาธิตัวตืด
 
7. การทำลายเชื้อ 
          เชื้อนี้ถูกทำลายได้ง่ายด้วยอุณหภูมิ 52 องศาเซลเซียลขึ้นไป หรือฆ่าเชื้อด้วย 1% โซเดียมโฮโปคลอไรต์ (Sodium hypochlorite) นาน 30 นาที
 
8. การป้องกันพยาธิตัวตืด
          -  ไม่รับประทานอาหารสุกๆดิบๆ
          - ไม่รับประทานเนื้อหมูหรือเนื้อวัวที่มีลักษณะเหมือนติดเชื้อพยาธิ (หมูสาคูหรือวัวสาคู)
          - ล้างผักและผลไม้ให้สะอาดก่อนรับประทาน
          - ล้างมือก่อนปรุงหรือรับประทานอาหาร และหลังออกจากห้องน้ำ
          - ผู้ป่วยที่ติดเชื้อพยาธิตัวตืดต้องเข้ารับการรักษาให้หายขาด ถ่ายอุจจาระลงในส้วมที่ถูกสุขลักษณะ และไม่ถ่ายอุจจาระเรี่ยราดตามพื้นดินหรือสนามหญ้า รวมทั้งไม่นำอุจจาระไปทำเป็นปุ๋ย
 
9. แหล่งข้อมูล
          Teaniasis – CDC
          ศูนย์วิจัยปรสิต เผยคลิปหมอดึงพยาธิตืดหมู ออกจากปากผู้ป่วยที่ชอบกินอาหารกึ่งดิบกึ่งสุก
          Teaniasis infection-including infective stage and diagnostic stage
          Teaniasis infection-including treatment and prevent
 
 
จัดทำโดย ฝ่ายพาราสิตและสัตว์รังโรค สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
สิงหาคม 2563